Հայոց լեռների արքա

Կովկասյան տարածաշրջանը բազմաթիվ վտանգված կենդանատեսակների բնակավայր է, բայց թերևս դրանցից ամենագեղեցիկ, խորհրդանշական և վտանգվածը՝ կովկասյան ընձառյուծն է։ Ընձառյուծի պահպանությունը ներկայումս ոչ միայն Հայաստանի, այլ ամբողջ էկոտարածաշրջանի ամենաբարդ բնապահպանական խնդիրներից մեկն է։ Այս կենդանատեսակը ներառված է ՀՀ Կարմիր գրքում և ԲՊՄՄ Կարմիր ցուցակում։

Ինչ ենք մենք անում

Ընձառյուծի պահպանության արդյունավետ կազմակերպումը փոխկապակցված է վայրի բնության մեջ ընձառյուծի և նրա որսատեսակների մոնիթորինգի հետ: WWF-Հայաստանի կողմից իրականացվող մոնիթորինգի հիմնական նպատակն է պարզել թիրախ կենդանատեսակների՝ կովկասյան ընձառյուծի, բեզոարյան այծի և հայկական մուֆլոնի թվաքանակի դինամիկան և տեղաշարժման առանձնահատկությունները հարավային Հայաստանում: Բացի դրանից մշտադիտարկման համակարգը հնարավորություն է ընձեռում ստանալ տեղեկություններ այլ խոշոր կաթնասունների վերաբերյալ՝ արջ, լուսան, այծյամ, վայրի խոզ և այլն: Մոնիթորինգը իրականացվում է կենդանիների կողմից ակտիվորեն օգտագործվող արահետներում տեղադրվող ֆոտոխցիկների միջոցով, որոնք ֆոտո/վիդեո տարբերակով նկարահանում են ֆոտոխցիկի մոտով տեղաշարժվող կենդանուն: Բացի դրանից վայրի բնության մեր և գործընկեր կազմակերպությունների մասնագետները իրականացնում են պարբերական դաշտային այցեր՝ բեզոարյան այծերի և հայկական մուֆլոնի դիտարկումներ, հետքերի արձանագրում և կղկղանքի հավաքագրում ԴՆԹ անալիզի ենթարկելու համար: Մոնիթորինգին են մասնակցում վերջերս ստեղծված ընձառյուծի խնամակալների ցանցի անդամները, պահպանվող տարածքների տեսուչները և այլն:
WWF-Հայաստանը կարևորում է երիտասարդ սերնդի բնապահպանական դաստիարակությունը։ Այս պատճառով WWF-Հայաստանը Երևանում և մարզային տարբեր դպրոցներում կազմակերպում է բնապահպանական ճամբարներ, հատուկ դասընթացներ, շնորհանդեսներ և կրթական էքսկուրսիաներ։ Արարատի, Սյունիքի, Վայոց Ձորի մարզերի և Երևանի դպրոցների աշակերտներն իրենց մասնակցությունն են ցուցաբերել կովկասյան ընձառյուծի պահպանության աշխատանքներում։ Կրթական միջոցառումների ժամանակ հասարակությանն են ներկայացվել կովկասյան ընձառյուծի կարևորությունը, ինչպես նաև այն գործոնները, որոնք բացասական ազդեցություն են ունեցել այս կենդանատեսակի վրա։ Կրթական գործունեությունը ներառում է նաև համագործակցություն կրթական հաստատությունների, մասնավոր հատվածի և միջազգային կազմակերպությունների միջև։ Այս համագործակցության շրջանակներում կազմակերպվել են ցուցահանդեսներ և տարբեր լուսանկարչական մրցույթներ՝ հանրային իրազեկման բարձրացման նպատակներով։
Կովկասյան ընձառյուծի և նրա ապրելավայրերի պահպանությունը իրականացվում է պահպանվող տարածքների ստեղծման և դրանց կարողությունների զարգացման միջոցով: Վերջին տասնամյակում WWF-Հայաստանի և ՀՀ Բնապահպանության համատեղ ջանքերով ընձառյուծի ապրելավայր կամ միգրացիոն ուղղի հանդիսացող հարավային Հայաստանում ստեղծվել են նոր պահպանվող տարածքներ՝ «Արևիկ» ազգային պարկ, «Խուստուփ» և «Զանգեզուր» պետական արգելավայրերը, ինչպես նաև Կովկասում առաջին համայնքային պահպանվող տարածքը՝ Գնիշիկ պահպանվող լանդշաֆտը: Նորաստեղծ պահպանվող տարածքների ընդհանուր մակերեսը կազմում է ավելի քան 73.000 հա: WWF-Հայաստանը աջակցում է նաև պահպանվող տարածքների անձնակազմի հմտությունների և կարողությունների հզորացմանը տրամադրելով տեխնիկական միջոցներ և կազմակերպելով տարաբնույթ դասընթացներ:

ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

10 Նոյ 2017
WWF-Հայաստանի և HSBC Բանկ Հայաստանի համատեղ միջոցառումը
Հոկտեմբերի 22-ին WWF-Հայաստանի և HSBC Բանկ Հայաստանի աշխատակիցները միասին իրականացրեցին...
Կարդալ ավելին
06 Նոյ 2017
«Ես ու բնության իմ անկյունը» բնապահպանական ճամբար
Ս.թ. նոյեմբերի 1-2-ը Վայոց Ձորի մարզում 40 դպրոցականեր Երևանից, Վայոց Ձորի և Սյունիքի մարզերից...
Կարդալ ավելին
20 Հոկ 2017
Հուշագրի ստորագրում
Հայաստանի հանրապետության բնապահպանության և ընդերքի տեսչական մարմինը և Բնության համաշխարհային...
Կարդալ ավելին
10 Հոկ 2017
Ամփոփվեցին «Նկարվիր ընձառյուծի հետ» մրցույթի արդյունքները
Ս.թ. հուլիսի 10-ին ամփոփվեցին «Նկարվիր ընձառյուծի հետ» խորագրով բնապահպանական տեղեկատվական...
Կարդալ ավելին
18 Սեպ 2017
Այցելություն Գուգարքի ամառային ճամբար
Հուլիսի 28-ին WWF-Հայաստանի աշխատակիցները այցելեցին Գուգարք ամառային ճամբար, որտեղ ներկայացվեցին...
Կարդալ ավելին
05 Հուն 2017
«Ես ու բնության իմ անկյունը» ցուցահանդես
Հունիսի 5-ին «Շրջակա միջավայրի համաշխարհային օրվա»կապակցությամբ Երևանի Սիրահարների...
Կարդալ ավելին
24 Մայ 2017
«Նկարվիր ընձառյուծի հետ» տեղեկատվական արշավ
Բնության համաշխարհային հիմնադրամի հայաստանյան մասնաճյուղի (WWF-Հայաստան) նախաձեռնությամբ...
Կարդալ ավելին
11 Մայ 2017
Էկո ճամբար UWC Դիլիջանի դպրոցի աշակերտների համար
Ս.թ. մայիսի 5-6 WWF-Հայաստանն էկո ճամբար էր կազմակերպել UWC Դիլիջան միջազգային դպրոցի աշակերտների...
Կարդալ ավելին
23 Մար 2017
Հանդիպում «Այբ» դպրոցի սաների հետ
Անցյալ շաբաթ «Այբ» դպրոցի սաները հյուրընկալել էին WWF-Հայաստանի ներկայացուցիչներին:...
Կարդալ ավելին
28 Փետ 2017
Կովկասյան ընձառյուծ ցուցահանդես մետրոյի Երիտասարդական կայարանում
Ս.թ. մարտի 3-ից WWF-Հայաստանը` «Կարեն Դեմիրճյանի անվան Երևանի Մետրոպոլիտեն» ՓԲԸ-ի աջակցությամբ,...
Կարդալ ավելին
08 Դեկ 2016
????????????????????????????????????
WWF-ի այցը Դիլիջանի կենտրոնական դպրոց
Դեկտեմբերի 1-ին Բնության համաշխարհային հիմնադրամն այցելեց Դիլիջանի կենտրոնական դպրոց,...
Կարդալ ավելին
25 Հոկ 2016
Ընձառյուծի պահպանությունը Հարավային Կովկասում
WWF-Հայաստանը շարունակում է իրազեկվածության բարձրացմանն ուղղված իր հանդիպումների շարքը՝...
Կարդալ ավելին
30 Սեպ 2016
WWF-Հայաստանն սկսում է «Ընձառյուծի խնամակալների ցանց» նախագիծը
Կովկասյան ընձառյուծի պահպանության ծրագրի շրջանակներում Բնության համաշխարհային հիմնադրամը...
Կարդալ ավելին
30 Մայ 2016
Ոտնաթաթը կտրված ընձառյուծներ Կովկասում
Կովկասյան ընձառյուծը (Panthera pardus saxicolor, Pocock, 1927 = P. p. cis-caucasica, Satunin, 1914) գլոբալ վտանգված ենթատեսակ...
Կարդալ ավելին

Կովկասյան ընձառյուծ

Կովկասյան կամ Պարսկական ընձառյուծը (Pantera pardus tulliana) բնակվում է հանրապետության երեք հարավային մարզերում` Արարատ, Վայոց Ձոր և Սյունիք: Ավելի վաղ, ըստ գրական տվյալների, այն նկատվել է նաև երկրի հյուսիսում: Ընձառյուծը շատ ճկուն տեսակ է, և այն տարածված է ​​ենթալպիական մարգագետիններից մինչև Արաքս գետի հովիտ: Ընձառյուծի համար ամենահարմարավետ ապրելավայրը գիհու նոսրանտառներն են` ժայռոտ ծածկերով, խորը կիրճերով և քարքարոտ լանջերով: Մարմնի երկարությունը կարող է հասնել 126-183 սմ, իսկ պոչի երկարությունը` 94-116 սմ: Հասուն արու առանձնյակի կշիռը երբեմն կարող է հասնել մինչև 90 կգ: Էգերը սովորաբար զիջում են արուներին իրենց մարմնի երկարությամբ և քաշով: Ընձառյուծները շատ ուշադիր են իրենց բնակության տարածքների ընտրության հարցում, և գերիշխող հասուն արու առանձնյակի տարածքը կարող է հասնել մինչև 15-30 000 հեկտարի:  Հասուն էգի տարածքը ձագերի հետ միասին կարող է հասնել մինչև 10 000 հեկտարի: Ընձառյուծն իր հետևից թողնում է բազմաթիվ նշաններ, այդ թվում փորվածքներ, քերծվածքներ: Բազմաթիվ փորվածքների առկայության դեպքում կարող ենք դատել նաև ապրելավայրի վիճակը և դրա կենսունակության մասին:

Կարդալ ավելին
Մեր ֆոտոխցիկների նկարները

Կենսամիջավայր

Բեզոարյան այծ (Capra aegagrus aegagrus)

«Բեզոարյան» անվանումն այծը ստացել է շնորհիվ սննդից նրա ստամոքսում առաջացող գնդերի՝ բեզոարների։ Արուները առանձնանում են իրենց երկար եղջյուրներով։ Ներառված է ՀՀ Կարմիր գրքում և միջազգային Կարմիր ցուցակում։ Հայաստանում WWF-Հայաստանի կողմից իրականացվող մոնիթորինգի արդյունքներով Հայաստանում բնակվում է շուրջ 3000 բեզոարյան այծ։

Հայկական մուֆլոն (Ovis orientalis gmelini)

Հայկական մուֆլոնը կամ վայրի ոչխարը պատկանում է սնամեջ եղջյուրավորների ընտանիքին։ Այն տարածված է հայկական լեռնաշխարհում և նախընտրում է չոր՝ տափաստանային բուսականություն։ Այն ներառված է ՀՀ Կարմիր գրքում և միջազգային Կարմիր ցուցակում։ WWF-Հայաստանի կողմից իրականցվող մոնիթորինգի արդյունքներով Հայաստանում կա շուրջ 300-400 մուֆլոն։

Հնդկական մացառախոզ (Hystrix indica)

Գրեթե անհնար է շփոթել այս կենդանուն իր արտաքին տեսքի շնորհիվ։ Հնդկական վայրենակերպը կամ մացառախոզը բնակվում է ժայռոտ խոտածածկ տարածքներում և նոսրանտառներում։ Այն ներառված է ՀՀ Կարմիր գրքում և միջազգային Կարմիր ցուցակում։

Այծյամ (Capreolus capreolus)

Այս արագաշարժ ու նրբագեղ կենդանին հանդիպում է հիմնականում անտառներում և անտառային բացատներում։ Գեղեցիկ եղջյուրներով օժտված են միայն արուները։ Այծյամը տարածված է Եվրոպայում և Ասիայում։

Վայրի խոզ (Sus scrofa)

Վայրի խոզն ընտանի խոզի նախնին է։ Այն ունի շուրջ 100-150կգ քաշ, իսկ մարմնի երկարությունը հասնում է 170սմ։ Վարազը ամենակեր է և հիմնականում բնակվում է լայնատերև խառը անտառներում։ Վարազներին բնորոշ է մայրիշխանությունը։

Գորշուկ (Meles meles)

Գորշուկին հեշտությամբ կարելի է ճանաչել սև ու սպիտակ զոլավոր գլխով, մոխրագույն մորթով և կարճ ոտքերով։ Նրանք ապրում են փորած ստորգետնյա թունելներում։ Կենդանին լայնորեն տարածված է Հայաստանում։ Դաշտային ուսումնասիրությունների ժամանակ ընձառյուծի կղանքում հայտնաբերվել են գորշուկի մնացորդներ։

Վիրտուալ ընձառյուծ

Ինչպես օգտագործել
Տեղեկատվական տեխնոլոգիա-ները մեր կյանքի անբաժան մասն են և կարող են նաև ծառայել, որպես վտանգված տեսակների պահպանության ու այլ բնապահպանական խնդիրների վերաբերյալ հանրային տեղեկաց-վածության մակարդակի բարձրացման գործիք: Այժմ դուք կարող եք ստանալ վիրտուալ ընձառյուծի եռաչափ պատկերը և նկարվել նրա հետ: Դրա համար անհրաժեշտ է սկանավորել մարկերը ARLOOPA հավելվածի միջոցով: Այս նախաձեռնությունը իրականացվել է ARLOOPA (X-TECH) ընկերության հետ համատեղ:
1.
Բեռնել ARLOOPA մարկերը

 

2.
Տպել կամ դիտել բեռնված պատկերը ցանկացած մակերեսի վրա
3.
Սկանավորել ARLOOPA հավելվածի միջոցով (Խնդրում ենք հետևել մարկերի վրա ներկայացված ուղեցույցին)
Գործընկերներ

Խնամակալներ

2016թ.-ից WWF-Հայաստանի կողմից ստեղծվել է ընձառյուծի խնամակալների ցանցը, որը նորարարական մոտեցում է բնապահպանության մեջ և միտված է նպաստել համայնքների բնակչության ներգրավմանը ընձառյուծի և նրա որսատեսակների մոնիթորինգի և պահպանության գործում: Ներկայումս ընձառյուծի խնամակալների խմբեր են գործում Վայոց Ձորի և Սյունիքի մարզերի մի շարք համայնքներում: Խնամակալների խմբերը իրկանացնում են պարբերական այցեր համայնքի հարակից տարածքներ և կատարում կենդանիների դաշտային հետազոտություններ ու դիտարկումներ, տեղադրում ֆոտոխցիկներ և այլն:

Կապ

Մենք սոցիալական ցանցերում

@wwfarmenia

@wwfarmenia

@wwfarmenia

http://armenia.panda.org/

WWF-Հայաստան
ՀՀ, Երևան 0019, Պռոշյան փող. 11/1

Հեռ./ֆաքս`(+374 10) 54 61 56
Հեռ./ֆաքս` (+374 10) 58 89 83

Contact Form